พระอภัยมณี

ประวัติ สันนิฐานว่าสุนทรภู่จะเริ่มเเต่งขณะต้องโทษจำคุกในสมัยรัชกาลที่๒

ทำนองเเต่งใช้กลอนสุภาพ

เรื่องย่อ พระอภัยมณีเเละท้าวศรีสุวรรณ โอรสกษัตริย์กรุงรัตนาไปศึกษาวิชา พระอภัยมณีเลือกที่จะเรียนเป่าขลุ่ยส่วนศรีสุวรรณเรียนกระบี่กระบอง พระบิดาทรงกริ้วมากจึงไล่ทั้งสองออกจากวัง ต่อมาพระอภัยถูก นางผีเสื้อสมุทร จับเอาไปเป็นสามี ศรีสุวรรณ เเละสหายพราหมณ์ ๓ คนออกติดตาม ศรีสุวรรณ ได้นางเกษรา ธิดาท้าวทศวงศ์ เมืองรมจักรเป็นชายา มีธิดาชื่ออรุณรัศมี พระอภัยมณีกับสินสมุทร บุตรชายหนีนางผีเสื้อสมุทรไปอยู่กับฤาษีที่เกาะแก้วพิศดาร และได้นางเงือกเป็นชายา ต่อมาเรือของท้าวสิรลาช แห่งเมืองผลึก กับนางสุวรรณมาลีถูกพลัดมาติดเกาะ พระอภัยและสินสมุทรขอโดยสารกลับเมือง ผีเสื้อสมุทรอาละวาดจนเรือแตก ท้าวสิลาชจมน้ำตาย สินสมุทรพานางสุวรรณมาลีมาขึ้นฝั่งได้และโดยสารเรือของโจรสุหรั่ง ต่อมาโจรสุหรั่งคิดร้ายต่อนางสุวรรณมาลี สินสมุทรจึงฆ่าเสีย สินสมุทรยึกเรือได้ และได้เกิดสู้รบกับศรีสุวรรณ และพราหมณ์ทั้งสาม ซึ่งออกตามพระอภัยมณี พอรู้จักกันจึงพากันเดินทางต่อไป เมื่อเรือแตกพระอภัยมณีขึ้นฝั่งได้ นางผีเสื้อสมุทรตามมาหาพระอภัยมณีก็เป่าปี่ นางก็ตาย ร่างกลายเป็นหิน อุศเรน โอรสกษัตริย์แห่งลังกา คุ่หมั้นของนางสุวรรณมาลีผ่านมารับพระอภัยมณีไปด้วยเมื่อพบขบวนเรือของสินสมุทร เมื่ออุศเรนขอรับนางสุวรรณมาลี สินสมุทรก็ไม่ยอมให้นางไป จึงเกิดการสู้รบกัน อุศเรนแพ้บาดเจ็บกลับไป เมื่อถึงเมืองผลึก พระอภัยมณีได้ครองเมือง นางสุวรรณมาลีน้อยใจ พระอภัยมณีที่ให้สินสมุทรมอบนางแก่อุศเรน จึงหนีไปบวชชี นางวาลีสนมเอกของพระอภัยมณี ออกอุบาย ให้นางสึกและอภิเษกกับพระอภัยมณี อุศเรนกับพระบิดายกทัพมาแก้มือกับพระอภัยมณี แต่ก็พ่ายกลับไป เจ้าลังกาตายเพระถูกอาวุธ ส่วนอุศเรนตายเพราะถูกนางวาลียั่ว นางละเวง น้องสาวของอุศเรน คิดทำศึกแก้แค้นโดยลวงขอกำลังจากเมืองต่างๆ พระอภัยจะนำทัพไปตีลังกาแต่พระอภัยมณีและพรรคพวกก็กลับหลงเสน่ห์นางฝ่ายลังกาและเข้าข้างลังกาเสียจนหมด นางสุวรรณมาลีจึงต้องขอกำลังจาก รมจักร และ การเวก ทำพิธีอัญเชิญฤาษี เกาะแก้วพิศดารมาเทศนาโปรด สงเครามจึงยุติลง ชั่วระยะเวลาหนึงต่างฝ่ายต่างลากลับบ้านเมือง เสาวคนธ์ ธิดาท้าวการเวกขอโคตรเพชรของเมืองลังกาไปไว้ที่เมืองการเวก สินสมุทรได้อภิเษก กับอรุณรัศมี เสาวคนธ์ไม่ยอมคืนดีกับสุดสาคร เพราะแค้นใจ ที่ไปหลงนางเมืองลังกาต่อมาสังฆราชบาทหลวงเมืองลังกาได้ยุแหย่ให้ยกทัพไปชิงโคตรเพชรจากเมืองการเวก แล้วไปตีเมื่องผลึกและรมจักร และได้จับนางสุวรรณมาลีกับธิดาทั้งสอง ตลอดจนท้าวทศวงศ์และมเหสี ไปขังไว้ พระอภัยและนางละเวงช่วยกันปราบทัพของมังคลาจนแตกพ่าย สุดสาครได้อภิเษกกับเสาวคนธ์ครองเมืองลังกา และฝ่ายพระอภัยก็ออกบวชเป็นฤาษี และนางละเวงก็ออกบวชตามด้วย

ตัวอย่างข้อความบ้างตอน

นิราศสุพรรณ

นิราศสุพรรณแต่งขึ้นในราวปี พ.ศ.๒๓๗๔ ในระหว่างที่ท่านจำพรรษาอยู่ที่วัดสระเกศ วัตถุประสงค์ในการเดินทางคือเพื่อหาแร่ชนิดหนึ่ง ที่สามารถนำมาแปรธาตุชนิดอื่นได้ พูดง่ายๆ คือท่าน "เล่นแร่แปรธาตุ" นั่นเอง

นิราศเรื่องนี้เป็นเพียงเรื่องเดียวของท่านที่แต่งเป็นโคลง ทำนองจะลบคำสบประมาทว่าท่านแต่งได้แต่เพียงกลอน ในนิราศเรื่องนี้ เราจะพบท่านสุนทรภู่แต่งโคลงกลบทไว้หลายต่อหลายรูปแบบ และโคลงที่มีสัมผัสในเหมือนอย่างกลอนที่ไม่เหมือนใครอีกด้วย นอกจากนี้ยังพบว่า ท่านสุนทรภู่ใช้คำเอกโทษ โทโทษ เปลืองที่สุด ด้วยหมายจะคงความหมายดังที่ต้องการ ส่วนการรักษารูปโคลงเป็นเพียงเรื่องรอง ทำให้ได้รสชาติในการอ่านโคลงไปอีกแบบหนึ่ง เพราะต้องเดาด้วยว่าท่านต้องการจะเขียนคำว่าอะไร

การเดินทางครั้งนี้เหนื่อยยากหนักหนาแทบจะเอาชีวิตไม่รอด สุดท้ายก็ไม่ได้อะไรกลับมา ท่านได้เขียนเตือนบุตรหลานทั้งหลาย ในโคลงก่อนบทสุดท้ายของนิราศ คือบทที่ ๔๖๑ ว่า:

อนึ่ง ในการคัดลอกโคลงนิราศสุพรรณมาลงไว้ที่นี้ ผู้จัดทำได้ดัดแปลงคำบางคำจากต้นฉบับของกรมศิลปากร เพราะมีหลายคำที่สะกดผิดเพี้ยนไปจากคำในปัจจุบัน จนกระทั่งการอ่านครั้งแรกจับคำไม่ได้ ทั้งนี้จะแปลงเฉพาะคำที่ผิดเพี้ยนมากจริงๆ เท่านั้น ส่วนคำที่ผิดเพี้ยนเพียงเล็กน้อย และคำที่แปรรูปไปในตำแหน่งเอกโทษ โทโทษ จะคงไว้ตามเดิม ทั้งนี้ด้วยมุ่งหมายให้ผู้อ่านสามารถติดตามเรื่องราว การผจญภัยของท่านสุนทรภู่ได้อย่างสนุกสนานและราบรื่น

ถ้าเพื่อนคนใดสนใจจะอ่านต่อล่ะก็ คลิกที่นี้ เลยจ้า >> นิราศสุพรรณ

นิราศเมืองเเกลง นิราศพระประธม นิราศเมืองเพรช นิราศอิเหนา นิราศวัดเจ้าฟ้า

นิราศภูเขาทอง นิราศพระบาท รำพันพิราบ

นิราศ คือ บทประพันธ์ที่แต่งขึ้นเพื่อบรรยายถึงสภาพการเดินทาง ด้วยสมัยก่อนการเดินทางค่อนข้าง ลำบากและใช้เวลานาน นักเดินทางจึงแก้ความเหงาเบื่อด้วยการประพันธ์บทกวี พรรณนาถึงการเดินทาง และสภาพภูมิประเทศ โดยมากมักโยงเข้ากับความรัก

นิราศที่แต่งกันในชั้นกรุงรัตนโกสินทร์ แต่งทั้งเป็นโคลงแลเป็นกลอนสุภาพ ดูเหมือนกวีที่แต่งนิราศ ในครั้งรัชกาลที่ ๑ รัชกาลที่ ๒ จะถือคติต่างกันเป็น ๒ พวก พวกหนึ่งถือคติเดิมว่า โคลงฉันท์เป็นของสำคัญ และแต่งยากกว่ากลอน กวีพวกนี้แต่งนิราศเป็นโคลงตามเยี่ยงอย่างศรีปราชญ์ทั้งนั้น กวีอีกพวกหนึ่งชอบ เพลงยาว อย่างเช่นเล่นกันเมื่อปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา กวีพวกนี้แต่งนิราศเป็นกลอนสุภาพทั้งนั้น ถ้าว่าเฉพาะ ที่เป็นกวีคนสำคัญในพวกหลังนี้ คือสุนทรภู่แต่งนิราศเป็นกลอนสุภาพมากเรื่องกว่าใครๆ หมด กลอนของ สุนทรภู่คนชอบอ่านกันแพร่หลาย ก็ถือเอานิราศของสุนทรภู่เป็นแบบอย่างแต่งนิราศกันต่อมา ตั้งแต่รัชกาล ที่ ๓ จนถึงรัชกาลที่ ๕"

นิราศของสุนทรภู่ นอกจากจะพรรณนาการเดินทางแล้ว ท่านยังสอดแทรกคติธรรม ข้อเตือนใจต่างๆ และเปรียบเทียบถึงชีวิตของตัวท่านเองเข้าไว้ด้วย ทำให้นักศึกษางานของท่านสืบเสาะประวัติของท่านจาก งานนิพนธ์ของท่านเองได้มาก

ท่านสุนทรภู่แต่งนิราศไว้มาก แต่เท่าที่พบในปัจจุบันมี ๘ เรื่อง คือนิราศเมืองแกลง นิราศพระบาท นิราศภูเขาทอง นิราศวัดเจ้าฟ้านิราศอิเหนานิราศสุพรรณนิราศพระประธม และ นิราศเมืองเพชร ส่วน รำพันพิลาป ก็มีเนื้อความรำพึงรำพันทำนองเดียวกับนิราศ เนื้อหาเกี่ยวกับชีวประวัติของท่านสุนทรภู่เป็น ส่วนใหญ่ นอกเหนือจากนี้ ในช่วงเวลาที่ท่านบวชเป็นพระนั้น ท่านได้ธุดงค์ไปทั่ว จึงเชื่อว่ายังมีนิราศ เรื่องอื่นของท่านที่ยังมิได้ค้นพบ หรืออาจไม่มีวันค้นพบก็ได้ เพราะต้นฉบับอาจถูกทำลายไปเสียแล้วเมื่อ ครั้งปลวกขึ้นกุฏิของท่านที่วัดเทพธิดาราม